Beynəlxalq münasibətlərdə bir ölkənin necə təqdim olunması çox vaxt onun nə etdiyindən heç də az əhəmiyyət daşımır. Son on gün ərzində bir sıra nüfuzlu Qərb media qurumlarında, o cümlədən Polşanın TVP World telekanalında, Böyük Britaniyanın The Independent qəzetində, BBC-nin Rus xidmətində və The Guardian qəzetində ardıcıl olaraq bir neçə material dərc olunub və onların hər biri Azərbaycana müxtəlif aspektlərdən toxunub.
Qarşılıqlı anlayışın gücləndirilməsi üçün Azərbaycanla bağlı media materiallarının hazırlanmasında əsas götürüləcək standartlar aydın şəkildə müəyyən edilməlidir. Bu standartlara faktoloji dəqiqlik, mövzunun lazımi kontekstlə təqdim olunması və müxtəlif mövqelərin balanslı şəkildə əks etdirilməsi daxildir. Bu yanaşma məlumatların ardıcıl və etibarlı şəkildə təqdim olunmasına kömək edir. Bu cür yanaşma Azərbaycan haqqında məlumatların təqdim edilməsində ardıcıllığın, obyektivliyin və etibarlılığın təmin olunmasına xidmət edər.
Bakının narazılığı ölkənin fəaliyyətinin və siyasətinin araşdırılmasından irəli gəlmir. Avropanın enerji təhlükəsizliyi, Xəzər regionunda nəqliyyat və bağlantı imkanları, eləcə də Ermənistanla kövrək sülh prosesinin kəsişməsində yerləşən və beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan bir ölkə kimi Azərbaycanın fəaliyyətinin diqqətlə araşdırılması tamamilə təbiidir.
Narazılıq daha konkret məqamla bağlıdır: sözügedən materialların bir neçəsində peşəkar jurnalistikanın əsas prinsiplərindən biri - qarşı tərəfin mövqeyini öyrənmək və onu materialda əks etdirmək kimi mühüm mərhələlərin nəzərə alınmadığı görünür.
The Guardian qəzetində Qarabağ müharibəsindən bəhs edən sənədli filmə həsr olunmuş resenziyanı nəzərdən keçirək. Janr etibarilə film resenziyası xəbərçilikdən daha çox estetik və sənət baxımından qiymətləndirmə xarakteri daşıyır. Heç kim sənədli film haqqında yazmazdan əvvəl tənqidçidən tərəflər arasında diplomatik vasitəçilik aparmasını gözləmir.
Lakin həmin resenziyanın özündə Qarabağ ermənilərinin yaşadığı iztirablar təsvir edilərkən, münaqişənin digər tərəfinə dair heç bir qeydin - ondan əvvəl baş vermiş münaqişənin, Azərbaycan ərazilərinin işğalının və bu proses nəticəsində yüz minlərlə azərbaycanlının öz doğma yurdlarından didərgin düşməsinin - yer almaması oxucuda yanlış təəssürat yaradır.
Bu, açıq-aşkar mühüm məlumatın nəzərdən qaçırılmasıdır, dezinformasiyadır və qətiyyən jurnalistika standartlarına uyğun deyil.
Burada qeyd olunmayan məqam fərqli şərhlər məsələsi deyil, sənədləşdirilmiş faktlarla bağlıdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən 1993-cü ildə qəbul edilmiş dörd qətnamədə işğalçı qüvvələrin Azərbaycan ərazilərindən çıxarılması tələb olunub və Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyi bir daha təsdiqlənib. Sonrakı, təxminən otuz il davam edən işğal dövründə Qarabağdan və ətraf rayonlardan 700 minədək azərbaycanlı öz evlərindən məcburi şəkildə didərgin salınıb, minlərlə insan öldürülüb, işgəncələrə məruz qalıb və ya girov götürülüb.
Lakin bunların heç birinə həmin resenziyada yer verilməyib. Əksinə, yazının girişində Talış kəndindəki “bombalanmış məktəb” görüntüsü Azərbaycan təcavüzünün sübutu kimi təqdim olunur. Halbuki kənd təmas xəttinin üzərində yerləşirdi və hərbi əməliyyatlar zamanı hər iki tərəfdən dəfələrlə atəşə tutulurdu. Beləliklə, dağıntı görüntüsünün bu kontekst nəzərə alınmadan təqdim edilməsi onu sadəcə vəziyyəti təsvir edən görüntüdən daha çox, ittiham vasitəsinə çevirir.
*Məqalənin ingilis dilinə dərc edilmiş bütöv mətni ilə aşağıdakı link vasitəsilə tanış ola bilərsiniz:
https://theliberum.com/are-double-standards-applied-to-azerbaijan-by-the-western-media/
