Zəngəzur Dəhlizi Cənubi Qafqazın dəyişən siyasi mənzərəsində sürətlə önəmli mərkəzə çevrilir. Bu dəhliz təkcə nəqliyyat yolu deyil, həm də Azərbaycanla Ermənistan arasında davam edən, amma hələ də həssas olan sülh prosesinə və regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarına yol açan layihədir. Dəhliz bölgədə əlaqələrin qurulması, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi və münaqişədən sonrakı vəziyyətin normallaşması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu səbəbdən onun həm geosiyasi, həm də geoiqtisadi cəhətdən əhəmiyyəti getdikcə artır.
Zəngəzur dəhlizi konsepsiyası İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra, xüsusilə 2020-ci ilin noyabrında imzalanmış üçtərəfli bəyanatdan sonra aktuallıq qazanıb. Həmin razılaşmanın 9-cu bəndində regionda bütün iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin açılması nəzərdə tutulur. Azərbaycan bu müddəanı dəhlizin reallaşdırılması üçün hüquqi əsas olaraq qiymətləndirir. Təklif olunan marşrut Azərbaycanın əsas ərazisini Naxçıvan eksklavı ilə Ermənistanın Sünik vilayəti üzərindən birləşdirərək Türkiyəyə qədər uzanacaq və fasiləsiz Şərq-Qərb ticarət xətti yaradacaq.
Zəngəzur Dəhlizi təkcə logistika layihəsi olmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda çoxşaxəli siyasi alət kimi meydana çıxır. Bu dəhliz yalnız regionun fiziki mənzərəsini deyil, həm də siyasi yanaşmanı – qarşıdurmadan əməkdaşlığa doğru – dəyişmək potensialına malikdir. O, postmünaqişə dövründə sülhün təşviqi, qarşılıqlı iqtisadi asılılığın gücləndirilməsi və ölkələrin regional çərçivədə öz rollarını yenidən müəyyənləşdirməsinə şərait yaratmaq potensialına malikdir.
Azərbaycan üçün Zəngəzur Dəhlizi strateji zərurət kimi dəyərləndirilir. Bu dəhliz Naxçıvanla birbaşa quru əlaqəsi yaratmaqla yanaşı, Türkiyə və daha geniş mənada türk dünyası ilə əlaqələri gücləndirir, həmçinin müharibədən sonra əldə olunan nailiyyətlərin infrastruktur diplomatiyası vasitəsilə möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bakı dəhlizi yalnız 2020-ci il bəyanatında təsbit olunmuş hüquq kimi deyil, həm də Şərq ilə Qərbi, Şimal ilə Cənubu birləşdirən əsas nəqliyyat və logistika mərkəzinə çevrilmək kimi geniş məqsədinin təməli kimi görür.
*Məqalənin ingilis dilində olan mətni ilə aşağıdakı link vasitəsilə tanış olmaq mümkündür:
