BMTMM-in baş məsləhətçisi Roza Bayramlının müəllifi olduğu “Aİ-nin infrastruktur dəstəyi Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirir” sərlövhəli məqalə The Jamestown Foundation beyin mərkəzi tərəfindən dərc edilib.
Məqalədə qeyd edilir:
"30-da Avropa İttifaqı və Özbəkistan hökuməti Daşkənddə Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizi üzrə İkinci Milli Konfrans keçirib. Tədbirdə hökumət rəsmiləri, beynəlxalq maliyyə institutlarının, inkişaf tərəfdaşlarının və özəl sektorun nümayəndələri iştirak ediblər.
Avropa İttifaqı Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu (TITR) boyunca həyata keçirdiyi bağlantı və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı gündəliyini bu ad altında təqdim edir. Marşrut Orta Dəhliz kimi də tanınır.
Konfransda dəhlizin inkişafı istiqamətində siyasi öhdəliklər mərhələsindən praktiki icraya keçidin sürətləndirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Əsas diqqət ümumi prioritetlərin konkret investisiya layihələrinə çevrilməsinə yönəlib.
Avropa Komissiyasının Asiya və Sakit okean regionu üzrə direktoru Pēteris Ustubs bildirib ki, dəhlizin inkişafı artıq “ambisiyalardan icraya keçid” mərhələsindədir. Onun sözlərinə görə, hazırda əsas diqqət konkret layihələrin hazırlanmasına və real investisiyaların sahədə həyata keçirilməsinə yönəlib.
Müzakirələr zamanı dəmir yolu və avtomobil yolları infrastrukturu, logistika mərkəzləri, sərhəd-keçid prosedurları, rəqəmsal nəqliyyat sənədləri və özəl sektorun iştirakının genişləndirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində olub.
Konfrans Avropa İttifaqının maliyyələşdirdiyi Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizinin Əlaqələndirilməsi Platforması çərçivəsində keçirilib. Platforma Aİ-nin qlobal infrastruktur investisiyaları strategiyası olan Global Gateway təşəbbüsünün tərkib hissəsidir.
Platforma Mərkəzi Asiyanın beş dövlətini, Avropa İttifaqını, beynəlxalq maliyyə institutlarını və digər tərəfdaşları bir araya gətirir. Məqsəd Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizinin inkişafı üzrə tərəflər arasında koordinasiyanı gücləndirmək və əməkdaşlığı genişləndirməkdir.
Konfrans Avropanın Özbəkistanın nəqliyyat sektoruna maliyyə dəstəyinin artdığı bir dövrdə keçirilib. İyun ayında Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) “Özbəkistan Dəmir Yolları” şirkətinin rəqəmsal transformasiyası üçün 38,4 milyon avroyadək (43,1 milyon ABŞ dolları) kredit ayırılmasını təsdiqləyib.
Layihə çərçivəsində qatarların hərəkətinin idarə edilməsi, dispetçer xidməti, hərəkət cədvəllərinin tərtibi və əməliyyatlara nəzarət daxil olmaqla, müasir idarəetmə sistemlərinin tətbiqi, eləcə də kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Uzunluğu 6 950 kilometr (4 318 mil) olan dəmir yolu şəbəkəsini idarə edən “Özbəkistan Dəmir Yolları” ölkənin yükdaşımalarının 40 faizədək hissəsini həyata keçirir. Bu baxımdan, dəmir yolu infrastrukturunun modernləşdirilməsi Xəzər dənizi istiqamətində yük axınlarının səmərəli təşkili və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Avropanın Özbəkistana maliyyə dəstəyinin gələcəkdə daha da genişlənəcəyi gözlənilir. İyun ayında Avropa İnvestisiya Bankı (AİB) Daşkənddə Mərkəzi Asiya üzrə regional nümayəndəliyini açıb və region üzrə nəzərdən keçirilən layihələrin ümumi dəyərinin 3 milyard avroya (3,37 milyard ABŞ dolları) yaxınlaşdığını açıqlayıb.
Özbəkistanda həyata keçirilməsi nəzərdən keçirilən potensial layihələrin ümumi dəyəri təxminən 1 milyard avro (1,12 milyard ABŞ dolları) təşkil edir. Bu layihələr nəqliyyat, enerji, iqlim, rəqəmsal bağlantı və kritik xammal sahələrini əhatə edir. Transxəzər Nəqliyyat Dəhlizinin inkişafı da prioritet istiqamətlər sırasında yer alır.
Özbəkistan Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycanla nəqliyyat əlaqələrini genişləndirmək imkanlarını da nəzərdən keçirir. Sentyabrın 30-da keçirilən konfransda “Özbəkistan Dəmir Yolları” şirkətinin konteyner daşımaları üzrə dövlət nəzarətində olan törəmə müəssisəsi “Uztemiryolkonteyner” Türkmənistanın Türkmənbaşı limanı ilə Azərbaycanın Bakı limanı arasında müntəzəm dəniz yükdaşıma reyslərinin təşkili təklifini irəli sürüb. Təklifin məqsədi Özbəkistanla Avropa arasında multimodal daşımaları genişləndirməkdir.
Şirkətin konfrans çərçivəsində yaydığı açıqlamada bildirilib ki, Türkmənbaşı və Bakı limanları arasında müntəzəm dəniz yükdaşıma reyslərinin təşkili yüklərin çatdırılmasını sürətləndirməyə, müxtəlif nəqliyyat növlərini birləşdirən daşımaların həcmini artırmağa və Özbəkistanın Avropa bazarları ilə nəqliyyat əlaqələrini gücləndirməyə əlavə imkanlar yaradacaq.
Qazaxıstan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (TITR) Xəzər sahilində daha genişmiqyaslı infrastruktur layihələrini həyata keçirmək istiqamətində addımlar atır. Sentyabrın 30-da Almaniyanın logistika şirkəti Rhenus Group, Qazaxıstanın milli dəmir yolu operatoru “Qazaxıstan Dəmir Yolları” (Kazakhstan Temir Zholy) və Aktau limanı Aktau şəhərində yeni üçnəqliyyatnövlü konteyner terminalının yaradılması üzrə layihəni irəlilətmək barədə razılığa gəliblər.
Layihəyə əsasən, terminalın ərazisi ən azı 30 hektar olacaq. Dəmir yolu, avtomobil və dəniz nəqliyyatını vahid sistemdə birləşdirəcək terminalın illik yük emalı gücünün əlavə olaraq ən azı 150 min TEU (20 futluq konteyner ekvivalenti) təşkil edəcəyi nəzərdə tutulur.
Rhenus Group layihəni Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun və Avropa İttifaqının qlobal infrastruktur investisiyaları strategiyası olan Global Gateway təşəbbüsünün məqsədləri ilə əlaqələndirir.
Şirkətin baş icraçı direktoru Tobias Bartz bildirib ki, əsas vəzifə “ayrı-ayrı infrastruktur layihələrini mərhələli şəkildə vahid və səmərəli şəbəkədə birləşdirməkdir”. Onun sözlərinə görə, Qazaxıstan Çin Xalq Respublikası, Mərkəzi Asiya, Xəzər regionu və Avropa arasında nəqliyyat əlaqələrinin qurulmasında mühüm rol oynayır".
*Məqalənin ingilis dilində dərc edilmiş tam mətni ilə aşağıdakı link vasitəsilə tanış olmaq mümkündür:
https://jamestown.org/eu-backed-infrastructure-strengthens-azerbaijan-central-asia-connectivity/
